donderdag 31 december 2015

Hoe goed scoort godsdienst als filosofisch model ?

In een zeer bekijkenswaardig YouTube filmpje "Is Philosophy Stupid ?" geeft dr. Richard Carrier een overzicht van wat filosofie inhoudt. Schematisch (http://www.richardcarrier.info/IsPhilosophyStupid-sansanimations.pdf) :


In deze blog wil ik nagaan hoe "goed" godsdienst scoort op elk van deze 6 disciplines.

Epistemologie :
Epistemologie is de studie van hoe men tot kennis komt. In de wetenschap gebeurt dit o.a. door de empirische methode en logica. In godsdienst gebeurt dit op basis van "geloof", dat geen enkele verdere verantwoording vergt.  Als epistemologisch middel dus zeer discutabel. Score : 1/10.

Wetenschappen :
Onder "Physics" in het schema moeten àlle wetenschappen worden verstaan, zowel de alpha- als de beta-wetenschappen. "Physics" is in die zin de studie van de in de realiteit ("natuur") waargenomen fenomenen. Een wetenschappelijke theorie voldoet aan heel strenge criteria. Zo verklaart het op een consistente manier natuurkundige fenomenen, kan onafhankelijk getest worden, en doet betrouwbare voorspellingen over toekomstige fenomenen van het studie-object. Type-voorbeelden zijn Einstein's Algemene RelativiteitsTheorie en Darwin's Evolutie-Theorie, maar er zijn er legio. Godsdienst verklaart NIET op consistente wijze de realiteit, kan NIET onafhankelijk getest worden en doet GEEN betrouwbare voorspellingen. Als wetenschap is de score van godsdienst een dikke 0/10.

Metafysica :
Dit woord heeft een breed spectrum van betekenissen. In oorsprong betekende het gewoon : de studies van Aristoteles die nà (achter=meta) zijn studie over Fysica kwamen. In bepaalde contexten heeft het meer een mystieke betekenis : wat zit achter de realiteit ? In de moderne betekenis slaat het op de vraag wat het nut of de impact is van "Physics", of ook hoe we dingen moeten modelleren die (nog) niet tot de "Physics" behoren (bvb. wat gebeurt er in een "zwart gat" ?). In de meer mystieke betekenis scoort godsdienst hoog, in elke andere betekenis laag. Laten we daarom een gemiddelde score geven van 7/10.

Esthetica :
De studie van de schoonheid. Waarom vinden we een bloem mooi, of de architectuur van het Pantheon in Athene, of Da Vinci's Mona Lisa ? Zijn in de esthetische beleving ook "wetten" te destilleren ? Alhoewel godsdienst en geloof ongetwijfeld aanleiding hebben gegeven tot prachtige kunstwerken (kathedralen, schilderijen, beeldhouwwerken, muziek, etc.), kan men niet zeggen dat de godsdienst zèlf handgrepen tot de Esthetica aanbiedt. Het poëtisch karakter van de Heilige Boeken is op zijn hoogst discutabel te noemen. Score : 4/10

Ethica :
De studie van de moraal. Hier hinkt de godsdienst op verschillende benen. Ten eerste hebben verschillende godsdiensten verschillende ethieken. Vergelijk bvb. de Koran met de Bijbel. Als we de christelijke godsdienst nemen, is er ook de onverenigbaarheid tussen en binnen het Oude en het Nieuwe Testament. Het Oude is ontegensprekelijk een ethisch gedrocht. In het Nieuwe kunnen we wel de basis van een moderne ethiek ontwaren. Ten slotte is er nog een groot onderscheid tussen wat in de geschriften staat, wat de religieuze instanties verkondigen, en wat de praktizerenden in de praktijk beleven. Met andere woorden : op moreel gebied is godsdienst op zijn zachtst gezegd een moeras te noemen, en op zijn slechtst een absolute afrader ! Score : 3/10
[Zijnoot : dat de godsdienst slecht scoort op ethisch vlak is niet echt een verrassing. In tegenstelling tot de apologisten die beweren dat de moraal afkomstig is van godsdienst, is het tegenovergestelde waar : ethiek ontstaat van onderuit, door sociale, culture, economische en politieke bewegingen (afschaffing slavernij en doodstraf, gelijkheid man-vrouw en homo-hetero, etc.). Met andere woorden, ethiek is context-gebonden en evolueert met de denkbeelden van de maatschappij, NIET van de godsdienst, die in se niet verandert en veranderbaar is]

Politiek :
Godsdienst heeft nooit losgestaan van politiek. De vraag is in hoeverre de godsdienst de politiek heeft beïnvloed, en in welke mate dit gunstig was. In bijna alle gevallen speelt de godsdienst een disruptieve, anti-emancipatorische en zoniet oorlog-stokende, dan wel oorlog-faciliterende rol, haar marketing-boodschap van "Vrede voor alle mensen van goede wil" ten spijt ! Score : 2/10.

Als we alle scores samentellen, komen we tot een teleurstellende 17/60.

Godsdienst heeft dus GEEN plaats in de filosofie als valabel denkmodel. Probeer het eens bij "kinderlijke verhaaltjes als zoethouder", wellicht scoort het daar beter !